جعفر شهرى باف

480

طهران قديم ( فارسى )

كوزه انداختن بطوريكه گفته شد غالبا آب اين نوع خزينه‌ها سالى بيش از يكى دو بار عوض نمىشد ، مگر آن كه حمام احتياج به تعمير ضرورى پيدا كرده يا ديگ ( تيون ) « 15 » آن سوراخ شده لازم شود كه آب را كشيده آب جديد بيندازند و بهترين آب از حيث صافى و پاكيزگى آبى بود كه در روزهاى اوليهء تعويض مورد استفاده قرار بگيرد و همچنين آب خزينهء صبح‌ها در دقايق اوليهء باز شدن حمام پس از كوزه انداختن و رو گرفتن آن « 16 » و بدترين آن نزديك غروب بود كه از تردد مردم و شستشوى در آن به صورت لجن آبى متعفن درآمده بود . پس براى پاك كردن آب خزينه از فضولات و لجن كه از آلودگى خود آب و چرك بدن اشخاص فراهم شده بود ، كوزه‌اى از مس تعبيه شده بود كه سوراخ ريزى در ته داشت و هر صبح پيش از باز شدن حمام كارگرى از كارگران خبره و زورمند حمام آن را به دست گرفته وارد خزينه شده با يك دست ، دسته و با دستى ديگر ته سوراخ آن را گرفته با يك قوّت واژگونه در آب فرو مىبرد و به ته خزينه مىرساند و با ملايمت در حالى كه دسته و رخنه‌اش را رها كرده با يك دست ته آن را نگاهداشته بود آن را به اطراف خزينه مىگرداند ، كه با بيرون آمدن هواى آن از سوراخ كوچك ، تمام كثافات و لجن از دهانهء كوزه به داخل آن رفته كوزه پر شده لجن خزينه با هفت هشت كوزه كه به اين شيوه عمل مىشد ، تخليه مىگرديد ، و در آخر با لنگى كه به كمر داشت رويهء خزينه را كه پر از چربى و كف و لجن‌هاى لخته لختهء بالا آمده و ديگر زوائد بود گرفته بيرون مىريخت و خزينه را براى استفاده آماده مينمود . البته چنانچه گفته شد اين عمل ، كارگر ورزيدهء كارآمدى را لازم مينمود ، از آنجا كه وارد ساختن كوزهء پر از هوا در داخل آب و نگاهداشتن تعادل آن چندان كار آسانى نميتوانست باشد چه با اندك غفلت كوزه در آب واژگونه و سر و ته شده بالا آمده چنان به سر و چانه و روى و دندان

--> ( 15 ) . ديگ - ظرفى مانند پاتيل يا مجمعه‌ى توگود از جنس مس ضخيم كه كف خزينه كه زيرش كوره بود كار مىگذاشتند و اطراف را با ( گل حرامزاده ) كه از خاك رس و آهك و سفيده تخم‌مرغ درست شده بود محكم مىكردند . ( 16 ) . كف و آشغال روى آب را گرفتن كه بعد از كوزه انداختن انجام مىشد .